پنج شنبه2 آذر 1396                         خانه تماس با ما بایگانی  
 
بازدید: 2210 تن
 

باغ ايراني: حسرتي براي گذشته، اميدي براي آينده


حسين محجوبي
اگر بتوان براي وصف موجودي در كره زمين، بهترين لغات را در فرهنگ‌ها جست‌وجو كرد و به كار برد، آن لغات هم براي توصيف درخت و گل و گياه ناكافي خواهد بود. متنوع‌ترين، مفيدترين، زيباترين، بزرگ‌ترين، و ده‌ها ترين ديگر نيز نمي‌تواند گوياي ماهيت راستين آنان باشد.
بقاي اين آفريده‌هاي مقدس براي تمام موجودات كره زمين حياتي است و به انسان نيز در عرصه‌هاي بسيار گوناگون بهره مي‌رساند. از جمله نفت، پتروشيمي، زغال‌سنگ، كاغذ و ...
از اين جنبه‌ي ماهوي كه بگذريم، درخت، گل و گياه نماد كامل زيبايي است. همان نمادي كه در هنر باغ‌‌سازي، باغ آرايي ايرانيان به كمال رسيده است.
از آن‌جايي كه بخش‌هاي بزرگي از فلات ايران، بر روي كمربند مناطق خشك و كم‌باران جهان قرار گرفته، از ديرباز، باغ و بوستان براي ايرانيان داراي ارزش و معناي ويژه‌اي بوده است.
مردم ميهن ما، در سده‌هاي دور تاريخ، براي پيروزي بر خشكي و سرسبز كردن اين سرزمين و ايجاد آن چيزي كه طبيعت بايد بسازد اما در بخش‌هاي بزرگي از اين فلات اثري از آن وجود نداشت، در پي جست‌و جوي آب در زير زمين برآمدند. آن را يافتند، و با استفاده از شيب زمين، از آن براي آشاميدن، كشاورزي، شهرسازي، باغ و بوستان سازي و ... بهره گرفتند.
بهترين نمونه‌ها را در اين زمينه، در مناطق مركزي ايران مي‌توان ديد، يعني در اصفهان، يزد، كاشان، كرمان، بخش‌هايي از خراسان و ... در اين مناطق ايراني‌ها شيوه شگفت‌انگيزي، در سبزسازي و بخشيدن طراوت به شهر از آب بهره گرفته‌اند. گردش دادن آب در جوي‌هاي شهر در همين راستا بوده و هست. ما روز هفدهم مهر ماه جاري در نمايشگاه «باغ ايراني، حكمت كهن، منظر جديد» با برخي از ويژگي‌هاي فن- هنر باغ‌سازي ايراني آشنا شديم. (اين نمايشگاه از سوي موزه هنرهاي معاصر تهران با همكاري «گروه بالي» بر پا شده بود)
مردم ميهن ما درازاي تاريخ، كمبود باغ و بوستان و گل و گياه را با قرار دادن آنها بر روي نقش قالي‌ها جبران كرده‌اند. در نتيجه‌، حتا در خشك‌ترين مناطق نيز، ايرانيان اتاق‌ها و ايوان‌ها را با قالي بدل به باغ و بوستان كوچكي كرده بودند كه چشم از تماشاي آن سير نمي‌شد و در پاييز نيز مانند گلستان سعدي، بي‌خزان بود و بي‌زوال.
از سوي ديگر، شاعران سرزمين ما نيز كوشيده‌اند تا با وصف طبيعت، باغ و بوستان، بهار و ... به نوبه‌ي خود مانند هنرمندان قالي‌باف، طراوت و سرسبزي را به خانه‌ها برده و درهاي باغ‌ها و بوستان‌ها را به روي خوانندگان اشعارشان بگشايند.
باغ‌هاي ايراني، به علت بهره‌گيري از شيب طبيعي زمين، بيشتر داراي اشكال هندسي گوناگون هستند. باغ‌سازان ايراني، در عين رعايت سادگي، دانسته و آگاهانه زيباترين تناسب‌ها را در طراحي باغ‌ها به كار مي‌گرفتند و از سايه‌بان‌ها و آلاچيق‌ها، در جاي جاي باغ براي ايجاد استراحت‌گاه استفاه مي‌كردند.
چنان‌كه گفته شد، باغ‌هاي به نام ايران كه از گذشته‌ها به ما رسيده‌اند، بيش‌تر در منطقه‌هاي خشك‌تر قرار دارند، مانند باغ فين در كاشان، باغ‌هاي معروف شيراز، باغ شازده ماهان، باغ گلشن طبس، باغ دولت‌آباد يزد و ... .
اين شهرها در جاهايي بنا شدند كه مسافر پس از پيمودن فرسنگ‌ها راه از ميان بيابان هاي خشك و بي‌آب و علف، يكباره به اين باغ‌هاي سرسبز با جوي‌هاي آب و گل‌هاي زيبا و گوناگون مي‌رسد و ناخودآگاه چنين مي‌پندارد كه از دوزخ به بهشت گام نهاده است.
اوج آميختگي هنر باغ‌سازي و شهرسازي ايراني را بايد در اصفهان جست‌وجو كرد.
اصفهان را مي‌توان به يك بوستان يا باغ پرشكوه تشبيه كرد: طراحان نابغه اين شهر توانسته‌اند از آب رودخانه زاينده‌رود؛ با استادي در تمام شهر براي منظورهاي گوناگون بهره گيرند.
مجموعه‌هاي مركز شهر اصفهان با ساختمان‌هاي زيبا، ميدان‌هاي باشكوه، خيابان‌هاي پردرخت، فضاي سبز مناسب،‌همراه با باغ‌ها و بوستان‌هاي داخل و خارج شهر و كناره زاينده‌رود با مجموعه پل‌هاي آن، يكي از بهترين نمونه‌هاي معماري و شهرسازي در جهان است.
با امكانات گسترده فن‌آوري امروز، مانند آبياري قطره‌اي و آبياري زمان‌بندي شده، پارك‌ساز مي‌تواند در شرايط گوناگون به هر شيوه‌اي كه طراح مايل باشد، فضاي سبز به وجود آورد و فضاي بسيار چشم‌نوازي در هر كوي و برزن ايجاد كند. نمونه بارز آن فضاهاي سبزي است در همه جاي جهان از جمله در ايران و مخصوصاً تهران مشاهده مي‌كنيم.


فرستادن دیدگاه ها
نام ونام خانوادگی:
ایمیل:    
دیدگاه ها:  


 
 
گروهبندی :
 

 
  پربازدیدترین ها:
 
توانمندی زبان فارسی در برابر زبان تازی ( عربی )

بحرين

واژگان فارسي را به‌كار گيريم

در شهر سوخته يافت شد: خط‌كش 5 هزار ساله با دقت نيم ميلي‌متر

شمار فارسي زبانان در سرزمين‌هاي خوارزم و فرارود


 
 
خانه| بایگانی | تماس با ما